1518 yılının sıcak bir Temmuz sabahında, Strazburg sokakları tarihin en karanlık ve bir o kadar da akıl almaz olaylarından birine sahne oldu. Her şey, Frau Troffea isimli bir bayanın konutundan fırlayıp sessizliğin ortasında tek başına dans etmeye başlamasıyla patlak verdi.

Ortada ne bir melodi, ne de bir kutlama vardı; yalnızca bayanın vücudunu esir alan, durdurulamaz bir ritim kelam konusuydu. Lakin kimsenin varsayım edemediği şey, bu ferdi tuhaflığın kısa müddet içinde tüm kenti felç edecek ölümcül bir salgına dönüşeceğiydi.

Troffea’nın günlerce süren hareketlerine, bir hafta içinde onlarca kişi daha dahil oldu. Ağustos ayı geldiğinde, sokaklarda kendinden geçmiş halde tepinen insanların sayısı 400’ü bulmuştu. Kent yöneticileri ve periyodun tıp insanları, bu kitlesel çılgınlığı dindirmek yerine bugün bize dehşet veren bir teşhis koydu: İnsanların bedenlerindeki “sıcak kanı” atmak için daha fazla dans etmeleri gerekiyordu.

Bu tavsiye üzerine sokaklara dev sahneler kuruldu, profesyonel müzisyenler tutuldu. Fakat “iyileşme” umuduyla atılan bu adımlar, Strazburg’u açık hava mezarlığına çevirdi; beşerler kalp krizinden yahut çok yorgunluktan sokak ortasında can vermeye başladı.

Bilimin ve tarihin açıklayamadığı gizem

Peki, yüzlerce insanı ölene kadar dans ettiren bu gücün kaynağı neydi? Araştırmacılar bugün hala bu sorunun kesin bir yanıtını bulabilmiş değil. En güçlü teorilerden biri, o devirde kıtlık ve hastalıkla boğuşan halkın yaşadığı ağır ruhsal travmanın bir sonucu olan “kitlesel histeri“. Toplumun üzerindeki ağır gerilim, fizikî bir patlama noktasına ulaşarak birinden başkasına süratle bulaşmış olabilir.

Bir başka ihtimal ise biyolojik bir zehirlenme üzerinde duruyor. Çavdar ekmeğine bulaşan ve LSD’nin ham unsuru sayılan bir mantar tipinin, insanlarda halüsinasyonlara ve denetimsiz kasılmalara yol açtığı düşünülüyor. Lakin hiçbir tıbbi münasebet, bu insanların haftalarca nasıl bu kadar senkronize ve aralıksız hareket edebildiğini tam olarak açıklamak için kâfi değil.

Sonbaharın gelmesiyle ansızın başlayan bu kriz, yeniden birebir gizemle sona erdi. Strazburg’da yaşananlar, insan zihninin baskı altında ne kadar öngörülemez ve korkutucu reaksiyonlar verebileceğinin en somut örneği olarak arşivlerdeki yerini koruyor. Bir bayanın başlattığı sessiz adımlar, koca bir kentin hafızasına silinmez bir kabus olarak kazındı.