Güneş Sistemi’nin sonları dışındaki devasa galakside, alışık olduğumuz gezegen tiplerinden çok daha farklı, hayal gücünü zorlayan dünyalar saklanıyor. Gökbilimciler bugüne kadar “sıcak Jüpiterler”, uçsuz bucaksız okyanuslarla kaplı küreler yahut “süper-Dünyalar” keşfetti. Lakin son periyotta yapılan yeni bir araştırma, “L 98-59 d” ismi verilen bir ötegezegen sayesinde, literatürdeki tüm kategorileri altüst eden yepisyeni bir çeşidin kapısını araladı.
Dünya’dan yaklaşık 35 ışık yılı uzaklıkta bulunan bu gizemli dünya, beş gezegenli karmaşık bir sistemin kesimi. L 98-59 d, boyutu prestijiyle başlangıçta bir süper-Dünya ya da küçük bir Neptün gibisi olarak sınıflandırıldı. Ama gezegenin yoğunluğu ölçüldüğünde ortaya çıkan tablo, bilim insanlarını derin bir merakın içine sürükledi. Dünya’nın 1,6 katı büyüklüğünde bir yarıçapa sahip olmasına karşın, yoğunluğu bizim gezegenimizin üçte ikisinden bile daha azdı.
Bu durum, gezegenin ya devasa bir atmosfere sahip bir “gaz cücesi” ya da yüksek basınç altında su katmanlarıyla kaplı bir okyanus dünyası olabileceği ihtimalini doğurdu. James Webb Uzay Teleskobu’ndan gelen son datalar ise değişik bir gerçeği işaret etti.
Magma okyanusuyla kaplı kükürt dünyası
Uzay teleskobunun yaptığı müşahedeler, gezegenin atmosferinde inanılmaz ölçüde hidrojen sülfür bulunduğunu ortaya çıkardı. Bilgisayar simülasyonlarıyla bu bilgileri birleştiren araştırma takımı, L 98-59 d’nin ne bir gaz cücesi ne de okyanus dünyası olduğunu anladı; karşımızda eşi gibisi görülmemiş bir “erimiş dünya” örneği duruyordu. Ekseriyetle lavlarla kaplı gezegenler, yıldızlarına çok yakın oldukları için bu haldedir. Lakin L 98-59 d’yi farklı kılan; üzerindeki binlerce kilometre derinliğe sahip magma okyanusunu yıldız ısısının değil, çok kalın ve ağır atmosferin yarattığı sera tesirinin erimiş halde tutması oldu.
Cambridge Üniversitesi’nden Dr. Harrison Nicholls, bu gezegenin şimdiye kadar keşfedilen başka dünyalardan büsbütün farklı bir halde oluştuğunu vurguluyor. Yaklaşık 5 milyar yaşında olduğu kestirim edilen bu dünya, mevcut modellerle açıklanamayan yepisyeni bir gezegen popülasyonunun temsilcisi olabilir. Bilim insanları şimdilik bu tuhaf oluşuma “erimiş kükürt dünyası” demeyi tercih etse de, bu durum kainatın sandığımızdan çok daha egzotik ve öngörülemez bir yer olduğunu kanıtladı.
Önümüzdeki yıllarda fırlatılacak PLATO ve ARIEL üzere yeni uzay vazifeleri, galaksimizdeki bu gizemli yapıların peşine düşmeye devam edecek. PLATO bir milyon yıldızı tarayarak kayalık dünyaları ararken, ARIEL ise bin kadar ötegezegenin atmosferini ayrıntıyla inceleyecek.
