Evrenin derinliklerindeki yaşlı yıldızlar, milyarlarca yıl öncesinden gelen zımnî bir mirası yüzeylerinde taşıyor. Gökbilimciler, ömrünün sonuna gelmiş yıldız kalıntılarını inceleyerek adeta birer vakit yolcusu üzere geçmişin izlerini sürüyor.
Beyaz cüce olarak isimlendirilen bu ağır gök cisimleri üzerinde yapılan son çalışmalar, yıldızların geçirdiği evrimsel süreçlerin sanılandan çok daha derin bir hafızaya sahip olduğunu deliller nitelikte. Bilhassa Avusturya Bilim ve Teknoloji Enstitüsü (ISTA) bünyesinde yürütülen araştırmalar, bu meyyit yıldızlardaki manyetizmanın kökenini çok eski bir periyoda, yani yıldızın şimdi bir “kırmızı dev” olduğu vakitlere dayandırıyor.
Yıldızların ömür döngüsü aslında devasa bir dönüşüm öyküsü. Güneş gibisi yıldızlar, yakıtlarını tükettiklerinde inanılmaz bir süratle genişleyerek etraflarındaki her şeyi yutan dev kütlelere dönüşür. Bu kırmızı dev basamağında, yıldızın dış katmanları uzaya saçılmadan çabucak evvel merkezinde çok güçlü bir manyetik hareketlilik yaşanır.
Lukas Einramhof ve grubunun geliştirdiği yeni model, bu manyetik alanların yıldız ölürken yok olmadığını, bilakis birer “fosil” üzere korunduğunu gösterdi. Asterosismoloji denilen metotla, yani yıldız sarsıntılarının takibiyle elde edilen datalar, beyaz cücelerin yüzeyinde gördüğümüz manyetik alanların aslında eski çekirdeğin ta kendisi olduğunu doğruluyor.
Güneş’in sonu ve manyetizmanın etkisi
Kendi yıldızımız olan Güneş‘in yaklaşık 5 milyar yıllık bir ömrü kaldığını biliyoruz. Lakin bu sürecin sonunda tam olarak ne yaşanacağı hala merak konusu. Mevcut teknolojiyle Güneş’in tam merkezini direkt gözlemlemek mümkün değil. Şayet Güneş’in çekirdeği de bu araştırmadaki üzere güçlü bir manyetik alana sahipse, yıldızın hayat mühleti iddia edilenden çok daha farklı olabilir. Manyetik alanlar, yakıt olarak kullanılan hidrojenin akışını etkileyerek Güneş’in parlama müddetini uzatabilir ya da tam zıddı bir tesirle bu süreci kısaltabilir.
Astronomy & Astrophysics mecmuasında yayımlanan bu yeni bulgular, yalnızca uzak yıldızları değil, direkt kendi geleceğimizi anlamamız için de yeni bir kapı aralıyor.
