Bilim insanları, tabiatta yok olması neredeyse mümkün olmayan ziyanlı “sonsuz kimyasalları” güneş ışığıyla aktive olan bir unsura maruz bırakarak parçalamak için yeni bir prosedür geliştirdi.

Perfloroalkil ve polifloroalkil hususlar ( PFAS ), pişirme kapları, kozmetikler, diş ipi ve su geçirmez giysiler dahil olmak üzere birçok konut eserinde bulunan kimyasallar. Bunlar tıpkı vakitte insan sıhhati için de ziyanlı. Lakin buna karşın yemek kaplarında, içecek kutularında ve deriye temas eden kıyafetlerde kullanımına devam ediliyor.

Öte yandan bu kimyasalların parçalanması binlerce yıl sürüyor ve bu da etrafta ve bedenimizde birikmelerine neden oluyor.

PFAS’lar 1940’lardan beri kullanılıyor. Başlangıçta yapışmaz özellikleri nedeniyle kıymetliydiler, fakat artık otoimmün hastalık risklerinin artması, gelişimsel bozukluklar, doğurganlığın azalması ve insanlarda kanser üzere bir dizi sıhhat sıkıntısıyla ilişkilendiriliyorlar.

Bu durum, birtakım PFAS’ların yasaklanmasına yol açtı. Lakin yaklaşık 15.000 tipi üretildiği için, Dünya nüfusunun neredeyse tümü bu zehirli hususlara maruz kalmak zorunda kalıyor. Elbette, Amazon’da bir kabile içinde, dünyadan izole yaşıyorsanız, inançta olabilirsiniz.

Avustralya’daki Adelaide Üniversitesi’ndeki bilim insanları ise, PFAS’ın bozunması için karbon ve fiber ortasındaki bağı bozan yeni bir formül geliştirdiler.

Bu prosedür pak su kaynakları için bir umut mu?

Araştırmacılar, malzemeyi perflorooktan sülfonat (PFOS) ismi verilen yaygın bir PFAS ile karıştırdıktan sonra, fotokatalistin bağdaki flor atomlarına saldıran hür radikaller üretmek için ışığı nasıl emdiğini izlediler. Böylelikle güneş ışığı altında bu ziyanlı maddeyi çözmek mümkün oluyor.

Optimize edilmiş şartlar altında bu, PFOS moleküllerinin yaklaşık %99’unun “tamamen parçalanmasına” yol açıyor. Bilim insanları artık bilhassa sularda biriken bu zehirli maddeyi çözerek yok etmek için bu sistemin uygulanabilir bir formunu geliştirmeye çalışıyorlar.