Türkiye Bilişim Vakfı’nın (TBV) platformu Başlangıç Noktası çatısı altında yürütülen Be Node Research projesi kapsamında, Schneider Electric dayanağıyla hazırlanan kritik bir rapor yayınlandı. “Türkiye ve Yakın Etrafında İklim ve Çevresel Faktörlerin Hareketlilik Üzerindeki Muhtemel Tesirleri: Senaryolar ve Gelecek Perspektifleri” başlıklı bu çalışma, iklim değişikliğinin Türkiye ve komşu coğrafyalardaki insan hareketliliği dinamiklerini bilgi temelli biçimde inceliyor.
Boğaziçi Üniversitesi’nden Prof. Dr. Levent Kurnaz ve Vrije Universiteit Brussel’den Prof. Dr. Tuba Bircan tarafından kaleme alınan rapor, gelecekteki iklim şartları değiştikçe göç, yerinde kalma ve bölgesel dayanıklılık düzeneklerinin nasıl dönüşebileceğini ortaya koyuyor. Rapor, IPCC Altıncı Kıymetlendirme Raporu (AR6) senaryolarına dayalı projeksiyonlar, ulusal istatistikler ve toplumsal araştırma bulgularını bir ortaya getiriyor.
Kırsaldan kente baskı ve yeni kırılganlık alanları
Rapor, iklim değişikliğini artık geleceğe dair bir öngörü olmaktan fazla, günümüzün ekonomik ve toplumsal istikrarlarını dönüştüren bir gerçeklik olarak ele alıyor. Artan sıcaklıklar, su gerilimi ve ziraî üretimdeki düşüş; bilhassa kırsal geçim sistemlerini zayıflatma potansiyeli taşıyor. Bu durum, suya erişimin azalması ve ziraî üretkenlikteki düşüş nedeniyle iç göçü artırıyor.
Kentlere yönelen nüfus, altyapı kapasitesi hudutlu bölgelerde yeni baskılar yaratıyor. Buna karşılık, yaşlılar, bayanlar ve engelliler üzere dezavantajlı kümeler için “zorunlu hareketsizlik” ismi verilen yeni bir kırılganlık alanı ortaya çıkıyor. Rapora nazaran, bu dinamik hareketliliği sırf ekonomik bir olgu olmaktan çıkarıp, toplumsal dayanıklılık sorunu haline getiriyor.
Suriye, Irak ve İran üzere yakın coğrafyalardaki çevresel kırılganlıklar, Türkiye’yi hem göç gayesi hem de geçiş rotası olarak kilit bir aktör haline getiriyor. Rapor, Türkiye’nin bu pozisyonunu kriz idaresinden çok, bölgesel ahenk ve dayanıklılık stratejileri bağlamında ele alması gerektiğini belirtiyor.
Politika teklifleri ve ortak aksiyon çağrısı
Çalışma, iklimle irtibatlı insan hareketliliğini yönetmek için hem önleyici hem de ahenk temelli stratejilerin birlikte geliştirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Öneriler ortasında; kırsal bölgelerde yerinde kalmayı mümkün kılan toplumsal ve ekonomik şartların güçlendirilmesi, ziraî üretimin iklime sağlam hale getirilmesi ve su kaynaklarının sürdürülebilir idaresi öne çıkıyor. Kentler için ise göçle büyüyen mahallelerin planlı bir halde altyapı ve hizmet ağlarına entegre edilmesi öneriliyor.
Başlangıç Noktası Lideri Cem Leon Menase, iklim değişikliği kaynaklı hareketliliğin global manada toplumların dayanıklılığını test eden karmaşık dönüşümlerden biri olduğunu söz etti. Türkiye’nin tesirli bir karşılık geliştirebilmesi için kamu kurumları, özel kesim ve sivil toplumun ortak data tabanları ve senaryo-temelli planlama araçları oluşturması gerekiyor. Schneider Electric takviyesiyle yürütülen bu çalışma, iklim-göç ilgisini sürdürülebilir kalkınmanın stratejik bir bileşeni olarak ele alıyor.
