Gökyüzündeki devasa yapılar kelam konusu olduğunda değişimler ekseriyetle milyonlarca yıl sürer lakin Büyük Macellan Bulutu’ndaki WOH G64 bu kuralı adeta hiçe sayıyor. Astronomların son on yıldır mercek altına aldığı bu dev yıldız, insan ömrüyle kıyaslandığında göz açıp kapayıncaya kadar sayılabilecek bir müddette tanınmaz hale geldi.
Güneş’ten 28 kat daha ağır olan bu kütle, aslında yıldızlar dünyasındaki acımasız denklemi doğruluyor: Kütlen ne kadar büyükse, sonun o kadar süratli ve gürültülü gelir. Şimdi 5 milyon yaşında olmasına karşın yakıtını bitirme noktasına gelen bu yıldız, şu sıralar tam bir ömür uğraşı veriyor.
Yıldızdaki tuhaflıklar birinci kere 2011 yılında ışığının birdenbire azalmasıyla fark edilmişti. Ortadan geçen kısa müddette tekrar parlayan WOH G64, bu sefer değişik bir kimlikle karşımıza çıktı. İmza niteliğindeki kırmızı rengini terk ederek sarıya dönen yıldızın yüzey sıcaklığı 1000 santigrat dereceden fazla arttı. Bu ısınma yalnızca bir renk değişimiyle sonlu kalmadı; yıldız fizikî olarak da dramatik halde büzüldü.
Bir devir Güneş’in yarıçapından 1500 kat daha geniş bir alanı kaplarken, şimdilerde bu oran 800 katına kadar gerilemiş durumda. Uzmanlar, “sarı hiper dev” ismi verilen bu ender cihanın, büyük bir patlamanın çabucak öncesindeki son durak olduğunu belirtiyor.
Gizli bir yoldaş mı, dev bir püskürme mi?
Nature Astronomy mecmuasında paylaşılan ayrıntılara nazaran, bu ani dönüşümün gerisinde iki güçlü ihtimal var. Kimi gökbilimciler, WOH G64’ün aslında tek başına olmadığını ve genişleyen katmanlarının altında gizlenen ikinci bir yıldıza sahip olduğunu düşünüyor. Bu iki dev ortasındaki kütle çekim savaşı, ana yıldızın dış katmanlarını uzaya savurarak merkezdeki sıcak katmanları açıkta bırakmış olabilir.
Bir öbür teori ise yıldızın, müşahedelerden çabucak evvel çok şiddetli bir unsur püskürtmesi yaşadığı tarafında. Şayet bu doğruysa, yıldız şu an attığı o sıcak kütlelerin akabinde kendi doğal sarı rengine geri dönmeye çalışıyor.
İnsanlık tarihinde birinci kere bir yıldızın süpernova patlamasına bu kadar yaklaştığı anlar saniyesi saniyesine kaydediliyor. WOH G64’ün bir sonraki adımı ya muazzam bir ışık gösterisiyle cihana veda etmek ya da bu istikrarsız formda bir müddet daha varlığını sürdürmek olacak.
