Karanlık hususun gizemini çözmeye çalışan astrofizik dünyası, kozmosun birinci anlarında doğan ilkel kara deliklerin mukadderatına dair yeni matematiksel datalara ulaştı. Bilim insanları, bu mikroskobik kozmik yapıların vakitle buharlaşıp büsbütün yok olduğunu düşünüyordu. Lakin yapılan son modellemeler, bu yapıların ömrünün zannedilenden çok daha uzun olabileceğini kanıtladı.
Hatta bu minik yapılar, kainatın mevcut yaşını geride bırakacak kadar hayatta kalma potansiyeli taşıyor. Şimdi direkt gözlemlenemeyen ve teorik bir varsayım pozisyonunda bulunan bu yapılar, beyaz deliklere dönüşerek uzay boşluğunda süzülmeye devam edebilir.
Planck kütlesinde devreye giren kuantum direnci
Ünlü fizikçi Stephen Hawking‘in 1970’lerde geliştirdiği teori, kara deliklerin dışarıya “Hawking radyasyonu” ismi verilen bir ısı sızdırdığını söyler. Kütle küçüldükçe sıcaklık artar ve bu sızıntı süreci hızlanarak şiddetli bir patlamayla son bulur. Devasa kara delikler bu enerjiyi çok yavaş tükettiği için milyarlarca yıl yaşayabilirken, ilkel olanların küçük kütleleri yüzünden çoktan yok olduğu kestirim ediliyordu.
Eberly Bilim Koleji’nden Daniel Paraizo ve grubunun gerçekleştirdiği yeni hesaplamalar, bu döngünün sanıldığı üzere bitmediğini gösteriyor. Fizikte makroskobik kütle çekimi ile kuantum mekaniğinin kesiştiği, “Planck kütlesi” ismi verilen kritik bir hudut mevcut. Yaklaşık 20 mikrograma, yani bir insan kaş kılı tartısına denk gelen bu eşik, tek bir temel parçacığın ulaşabileceği azamî tartısı temsil eder. Eski teoriler, bir kara deliğin bu yüke düştüğünde kalan son kütlesini bir saniyede saçıp yok olduğunu varsayıyordu.
Yeni bulgular ise tam bu kırılma noktasında kuantum dünyasının devreye girdiğini kanıtlıyor. Matematiksel modellere nazaran, orta büyüklükte bir asteroit kütlesiyle doğan bir ilkel kara delik, yaklaşık bir milyar yıl boyunca yavaşça radyasyon yayarak bu sona geriliyor. Eşiğe ulaştığında ise yok olmak yerine, kara deliğin ışığı bile hapseden dış hududu, yani “olay ufku” yavaşça ortadan kalkıyor. Cisim bu evreden sonra kozmik bir beyaz delik üzere davranmaya başlıyor. Kozmosun kuantum durumunu temizlediği düşünülen özel bir radyasyon yayma sürecine giren bu yapılar, kozmosun erken periyodundan günümüze uzanan kararlı birer imza üzere uzay boşluğunda süzülüyor.
