Bilim dünyasında büyük keşiflerin her vakit balta girmemiş ormanlarda yahut okyanusun derinliklerinde yapılması gerekmiyor; bazen yanıtlar, her gün önünden geçtiğimiz bir üniversite yerleşkesindeki ağacın gövdesinde gizli durabiliyor. Japonya’daki Kyushu Üniversitesi yerleşkesinde tesadüfen fark edilen minik bir uğur böceği, hem yeni bir cinsin keşfine yol açtı hem de böcek bilimindeki koca bir sınıflandırma ağacının yine düzenlenmesini sağladı. Bu keşif, en küçük canlıların bile ekosistemimizde ne kadar büyük roller üstlendiğini bir kere daha hatırlatıyor.
Kyushu Üniversitesi’nde doktora çalışmalarını sürdüren Ryōta Seki, örümcek akarlarıyla beslenen ve bu tarafıyla tarım dostu olan “Stethorini” kümesine ilişkin uğur böceklerini incelerken rotasını yerleşkedeki kara çamlara çevirdi. Bu kümenin çam ağaçlarını sevdiğini bilen Seki, aradığı karşılığı tam da yanı başında buldu. Aslında bu tıbbın bu kadar vakit fark edilmemesinin iki temel sebebi var: Boyutu ve rengi. Alıştığımız kırmızı ve siyah benekli uğur böceklerinin tersine, bu cins yalnızca 1 milimetre uzunluğunda ve büsbütün simsiyah bir görünüme sahip. Adeta bir kum tanesi kadar küçük ve “gotik” bir şekle sahip olan bu canlılar, tabiatta gizlenmek konusunda epeyce başarılılar.
Mikroskop altında binlerce inceleme
Yeni keşfedilen ve “çam sakini” manasına gelen Parastethorus pinicola ismiyle tescillenen bu tipi tanımlamak hiç de kolay bir süreç olmadı. Ryōta Seki, bu minik canlıların dışarıdan bakıldığında birbirinin tıpatıp birebiri göründüğünü, bu yüzden tıp ayrımı yapabilmek için mikroskop altında çok ayrıntılı anatomik incelemeler gerektiğini vurguluyor. Geçmişteki pek çok yanlışlı sınıflandırmayı düzeltmek isteyen Seki ve grubu, tam 1700 böceğin üreme organlarını inceleyerek geniş kapsamlı bir aile ağacı çalışması yürüttü. Bu titiz çalışma sonucunda, Japonya’da yaygın olan bir tıbbın aslında kıta Asya’sındaki öbür bir cinsle tıpkı olduğu anlaşıldı ve isim karmaşasına son verildi.
Seki’nin araştırması yalnızca kampüsle sonlu kalmadı; Hokkaido bölgesinde de bir diğer yeni tıp daha teşhis etti. Genç bilim insanı, bu ikinci keşfine kendisini böceklere duyduğu ilgi konusunda her vakit destekleyen büyükannesi Takako Ōtsuki’nin anısına Stethorus takakoae ismini verdi. Bu duygusal dokunuş, bilimsel bilgilerin ortasına insani bir kıssa de eklemiş oldu. Araştırmanın yöneticisi Profesör Munetoshi Maruyama, insanların nadiren fark ettiği bu küçük böceklerin ekosistemin kapalı kahramanları olduğunu belirtiyor.
