Dünya üzerindeki suyun öyküsü dendiğinde akla daima masmavi okyanuslar, gürül gürül akan ırmaklar yahut yerin çabucak altındaki tatlı su kaynakları gelir. Fakat yeni bir keşif, bildiğimiz tüm bu yüzeysel kabulleri değiştirmeye aday.
Northwestern ve New Mexico üniversitelerinden araştırmacıların yürüttüğü çalışma, ayaklarımızın tam 640 kilometre altında, Kuzey Amerika kıtasının derinliklerinde devasa bir su rezervinin varlığını kanıtladı. Bu keşif, suyun yalnızca yüzeyde değil, gezegenin en ücra katmanlarında bile yer bulduğunu gösteriyor.
Yerin bu kadar derininde bulunan su, bildiğimiz sıvı formda bir göl ya da deniz oluşturmuyor. Mantonun “geçiş bölgesi” olarak isimlendirilen kısmında, çok basınç ve sıcaklık altında su molekülleri parçalanarak hidroksil radikallerine dönüşüyor. Bu yapılar, “ringwoodite” ismi verilen parlak mavi renkli bir mineralin kristal kafesinin içine hapsoluyor. Bilim insanları, bu bölgedeki kayaların tartısının yalnızca yüzde 1’i kadar su barındırması durumunda bile, toplam su ölçüsünün yeryüzündeki tüm okyanusların hacminin üç katına ulaşabileceğini varsayım ediyor.
Deprem dalgalarıyla gelen saklı kanıt
Araştırma takımı, bu bilinmeyen hazineyi bulmak için adeta yerin derinliklerini dinledi. Amerika Birleşik Devletleri genelindeki 2 binden fazla sismometreden gelen dataları inceleyen uzmanlar, 500’den fazla sarsıntının oluşturduğu sismik dalgaların yerin altındaki seyahatini takip etti. Suya doygun kayaların sismik dalgaları yavaşlatma özelliği, araştırmacılar için en büyük ipucu haline geldi. Dalgalar mantonun geçiş bölgesine ulaştığında suratlarında besbelli bir düşüş yaşandı ve bu durum oradaki materyalin “ıslandığını” kesin bir halde doğruladı.
Laboratuvar ortamında ringwoodite mineralini sentezleyip derin manto şartlarına maruz bırakan takım, yerin altındaki sismik imzanın neye benzemesi gerektiğini evvelce biliyordu. Çalışmanın muharrirlerinden Steve Jacobsen, su barındıran bu kayaların sismik bilgilerdeki imgesini “neredeyse terliyorlarmış gibi” diyerek tanımlıyor. Bu terleme gibisi yapı, yerin derinliklerindeki suyun mineral yapısıyla ne kadar iç içe geçtiğini net halde sergiliyor.
Bu keşif, okyanusların kökenine dair yıllardır süregelen bir gizemi de yine tartışmaya açtı. Uzun vakittir okyanusların milyarlarca yıl evvel Dünya’ya çarpan buzlu kuyruklu yıldızlar sayesinde oluştuğu düşünülüyordu. Fakat yeni bulgular, suyun dışarıdan gelmek yerine, vakit içinde şahsen Dünya’nın kendi iç derinliklerinden sızarak yüzeye çıkmış olabileceği ihtimalini güçlendirdi.
