Mikro yer çekimi ve amansız kozmik radyasyon, insan biyolojisinin hudutlarını zorlayan en büyük mahzurların başında geliyor. Yeryüzünde milyonlarca yıldır yer çekimine uyumlu biçimde evrimleşen üreme düzeneği, bu gücün bulunmadığı bir ortamda büsbütün tarafını kaybeder.
Nitekim son bilimsel bilgiler, yer çekimsizliğin sperm hücrelerinin taraf bulma kabiliyetini neredeyse büsbütün yok ettiğini net halde ortaya koyuyor. Yumurtayı dölleme ihtimalini kritik düzeyde düşüren bu karmaşık tabloya, kök hücrelerin uzay boşluğunda çok daha süratli yaşlanması da ekleniyor. Bu biyolojik bariyerleri aşmak ve insan jenerasyonunun geleceğini korumak isteyen Çin, tıp tarihinde gibisi görülmemiş bir deneyi yörüngeye taşıdı. Ülke, Tiangong uzay istasyonuna gönderdiği yapay insan embriyolarıyla bu alanda birinci adımı atan ulus oldu.
Hainan Adası’nda yer alan Wenchang Uydu Fırlatma Merkezi’nden gökyüzüne yükselen Tianzhou-10 kargo gemisi, yalnızca taykonotların muhtaçlık duyduğu tonlarca besin ve yakıtı taşımıyordu. Bu hayati ikmal gereçlerinin ortasında, insanlığın kozmostaki geleceğini direkt şekillendirecek çok hassas laboratuvar modelleri de yer aldı. İstasyona ulaşan bu yapılar, olağan bir embriyonun bölünme yeteneğine sahip olsa da asla bir fetüse dönüşme riski taşımıyor. Canlı insan kök hücrelerinden laboratuvarda üretilen bu kümelenmeler, bilim insanlarının yasal hudutlar içinde kalmasını sağlar. Projenin liderliğini üstlenen Çin Bilimler Akademisi Zooloji Enstitüsü araştırmacısı Leqian Yu, modellerin etik tartışmalara yol açmadan erken devir gelişim evrelerini taklit ettiğini vurguluyor.
On dört günlük kritik eşik ve iki farklı gelişim modeli
Uzay laboratuvarındaki beş günlük hassas süreçte, döllenme sonrası periyodun en kritik iki farklı evresi mercek altına alındı. Bu modellerden birincisi hücrelerin ana rahmine tutunma gayretini canlandırırken, ikincisi ise organların temelini oluşturacak katmanlaşma sürecini temsil ediyor. Yörüngede büyüme evresini tamamlayan yapay hücreler, süreçlerin akabinde dondurularak tahlil edilmek üzere Dünya’ya geri getirilecek. Bilim insanları, eş vakitli olarak yeryüzündeki laboratuvarda birebir koşullarda büyütülen denetim kümesiyle uzaydan dönen örnekleri kıyaslama talihi yakalayacak. Böylelikle yer çekimsizliğin getirdiği yapısal riskler, hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak formda tescillenecek.
Uzay turizminin ivme kazanması, yakın gelecekte profesyonel astronotlar dışındaki insanların da yörüngede seyahat edeceğini gösteriyor. Bu durum, uzay seyahatlerinde hamilelik hadiseleriyle müsabaka ihtimalini her geçen gün daha da artırıyor. Lakin yüksek radyasyon düzeylerinin gelişmekte olan hassas dokulara direkt ziyan verdiği gerçeği esasen uzun vakittir biliniyordu. Beden ekseninin oluştuğu bu birinci evrelerde karşılaşılan mahzurlar, insanlığın Mars kolonilerinde doğal yollarla çoğalmasını imkansız kılabilir. Bu noktada laboratuvar ortamında gerçekleştirilecek yapay döllenme teknikleri, geleceğin uzay kentleri için zarurî bir alternatife dönüşüyor. Zati birtakım özel uzay şirketleri, şimdiden yörüngede tüp bebek teknolojilerini hayata geçirmek için ağır çalışmalar yürütüyor.
