Fiji’nin kuzeyindeki Vanua Levu Adası yakınlarında keşfedilen yaklaşık 3 bin metrekarelik küçük bir kara kesimi, bilim dünyasında büyük merak uyandırdı. Birinci bakışta sıradan bir ada üzere görünen bu oluşum, ayrıntılı incelemeler sonucunda antik periyotta yaşamış insanların etraflarını nasıl değiştirdiğine dair şaşırtan ipuçları sunuyor.
Araştırmacılar, Mangrov ormanlarıyla çevrili bu alanın bir tabiat olayı sonucu değil, yaklaşık 1200 yıl evvel yaşamış toplulukların faaliyetleriyle yükseldiğini ortaya koydu. 2017 yılında gerçekleştirilen jeoarkeolojik saha çalışmaları sırasında tesadüfen fark edilen bölge, milyonlarca deniz kabuğuyla kaplı yapısıyla dikkat çekti. Yalnızca yüzeyde değil, toprağın derinliklerinde de birebir gerecin bulunması, adanın doğal bir kum birikintisinden fazlası olduğunu kanıtladı. Birinci etapta dev bir tsunaminin deniz tabanındaki kabukları buraya yığmış olabileceği ihtimali üzerinde durulsa da, karbon testleri ve bölgedeki bulgular kıssanın tarafını değiştirdi.
Bilim insanlarını asıl şaşırtan ayrıntı, adayı oluşturan kabukların neredeyse tamamının yenilebilir deniz canlılarına ilişkin olmasıydı. Bu durum, rastlantısal bir dalga yığılmasından çok bilinçli bir insan faaliyetine işaret etti. Arkeologlar, bölgeye yerleşen birinci toplulukların devasa ölçülerde deniz eseri tükettiğini ve bu atıkları yüzyıllar boyunca tıpkı noktada biriktirdiğini kestirim ediyor. “Midden” olarak bilinen bu cins çöplük tepecikleri, Güney Pasifik’te bu kadar besbelli bir örnekle nadiren karşımıza çıkıyor.
Teoriye nazaran, antik halklar sığ resifler üzerine platformlar inşa ederek suyun üzerinde yaşamaya başladı. Tüketilen besinlerin kalıntıları suyun tabanında biriktikçe ve deniz düzeyi vakitle çekildikçe, üzerinde yürünebilecek sağlam bir kara modülü resen oluştu. Adada bulunan çömlek kesimleri “insan üretimi ada” fikrini desteklerken, taş aletlerin eksikliği araştırmacıları farklı tekniklerin kullanılmış olabileceği fikrine itiyor.
