Genellikle sadece parti balonlarını gökyüzüne uçuran eğlenceli bir gaz olarak bilinse de helyum, aslında global iktisadın ve çağdaş tıbbın en stratejik yapı taşlarından biri. Bugünlerde Orta Doğu’da yükselen tansiyon ve Hürmüz Boğazı etrafındaki istikrarsızlık, bu ender gazın tedarik zincirinde devasa bir gedik açmış durumda.
Evrenin en yaygın ikinci elementi olmasına karşın Dünya üzerinde hapsolması mucizelere bağlı olan helyum, artık teknoloji devlerini ve hastaneleri güçlü bir imtihanla baş başa bırakıyor. Yerkabuğundan sızan bu sessiz kriz, akıllı telefonlardan kanser teşhis aygıtlarına kadar pek çok alanı durma noktasına getirme potansiyeline sahip.
Helyumun yerini öbür bir unsurla doldurmak neredeyse imkansız. Onu eşsiz kılan asıl gücü, -269°C üzere mutlak sıfıra yakın dondurucu sıcaklıklara ulaşabilen tek unsur olması. Tıp dünyasının göz bebeği olan MR aygıtları, içindeki harika iletken mıknatısları çalıştırabilmek için bu dondurucu sıvıya muhtaç. Helyum olmazsa, bedenin ayrıntılı haritalarını çıkaran dev mıknatıslar fonksiyonunu yitiriyor.
Sadece sıhhat kesimi değil; yapay zeka işlemcilerinin üretildiği steril fabrikalar da çok ısınmayı önlemek ve hassas devreleri korumak için bu soy gazın gözetici kalkanına gereksinim duyuyor. Derin deniz araştırmalarından uzay roketlerine kadar uzanan bu bağımlılık, arz kesintilerini bir felaket senaryosuna dönüştürüyor.
Hürmüz Boğazı düğümü ve yeni arayışlar
Küresel helyum muhtaçlığının yaklaşık üçte birini sırtlayan Katar
Şimdi pek çok ülke, tıpkı Çin’in yaptığı üzere yeni kaynaklar bulmak yahut mevcut helyumu geri dönüştürecek teknolojiler geliştirmek için vakte karşı yarışıyor. Görünen o ki, yerin derinliklerinden gökyüzüne kaçan bu gazın eksikliği, önümüzdeki devirde teknoloji dünyasının en büyük maliyet kalemi olacak.
