İngiltere ve İrlanda kıyılarında deniz canlıları popülasyonları hareketli günler yaşıyor. Deniz Muhafaza Derneği (Marine Conservation Society – MCS) tarafından yayımlanan son Yaban Hayatı Müşahede Raporu, bu bölgelerde bilinen en büyük çeşit olan Fırfırlı Ağızlı Denizanası (Rhizostoma pulmo) sayısında dikkat cazip bir artış olduğunu gösteriyor.
Uzmanlar, son bir yıllık devirde (1 Ekim 2024 – 30 Eylül 2025) bu dev denizanası çeşidinin tam 310 sefer görüldüğünü ve bu sayının yıllık bazda yüzde 230’luk muazzam bir artış manasına geldiğini belirtiyor.
Fıçı denizanası olarak da bilinen bu büyük denizanası, bir çöp kutusu kapağı büyüklüğüne kadar büyüyebilen mantar formundaki çanı ve sekiz adet fırfırlı dokunacıyla tanınıyor. Çoklukla Mayıs ve Haziran aylarında İskoçya ve Galler kıyılarına vuran bu cinsin insanlara dokunması nadiren ziyanlı olsa da, uzmanlar meyyit olsa bile dokunulmaması konusunda uyarıyor.
Uzmanlar, sayılardaki bu ani ve büyük artışın kesin nedeninden emin değiller. Lakin bu durumun, artan deniz sıcaklıkları ve değişen okyanus akıntıları üzere global iklim değişiklikleriyle temaslı olabileceği düşünülüyor. Denizanası cinsleri, değişen okyanus şartlarının doğal göstergeleri olarak kabul ediliyor ve deniz besin ağlarında karbon taşınmasına yardımcı olarak biyolojik çeşitliliği desteklemede kıymetli bir rol oynuyor.
Denizlerin öteki konukları: Azalan tehlike
Yaban Hayatı Müşahede Raporu, halktan gelen bildirimlere dayanarak Birleşik Krallık ve İrlanda genelinde toplam 1.327 hadise kaydetti. Fırfırlı Ağızlı Denizanası bu hadiselerin %23,3’ünü oluştururken, listenin doruğunda biraz daha fazla görülen (%23,8) Ay Denizanası (Aurelia aurita) yer aldı. Çapı 30 cm civarında olan ve yarı saydam gövdesinde mor dairesel işaretler taşıyan Ay Denizanası’nın insanlara dokunması konusunda kaygıya gerek olmadığı belirtildi.
Listenin üçüncü sırasında, hoş görünümüne karşın makus tesirler bırakabilen Pusula Denizanası yer alırken, Aslan Yelesi Denizanası ve Mavi Denizanası üzere cinsler de görüldü.
Portuguese man o’ war – Portekiz Savaş Gemisi Rapordan çıkan en sevindirici haber ise son derece tehlikeli bir Siphonophorae tipi olan “Portekiz Savaş Gemisi” (Physalia physalis – Portuguese man o’ war) gözlemlerindeki düşüş oldu. Geçen yıl ikinci sırada yer alan bu cinsin görülme sıklığı yüzde 80’den fazla azalarak bu yıl listede sekizinci sıraya geriledi.
Şişkin gövdesi ve uzun, sarkık mavi-mor dokunaçlarıyla tanınan Portekiz Savaş Gemisi’nin zehri son derece acı verici ve önemli durumlarda kalp ve akciğerleri etkileyen komplikasyonlara neden olabilir. Öldükten sonra bile sokmaya devam etmesi nedeniyle tehlikesi süren bu canlının sayısındaki azalma, kıyı güvenliği açısından rahatlatıcı bir gelişme olarak karşılandı.
Nadiren görülen umut ışıkları
Ayrıca raporda, denizanasının ana yırtıcılarından olan deniz kaplumbağalarına dair bilgiler de yer aldı. Geçen yıla nazaran üç artışla 12 doğrulanmış kaplumbağa bildirimi yapıldı. Bu olayların birçok, denizanasıyla beslenmek için İngiliz sularına göç eden, dünyanın en büyük kaplumbağası olan Deri Sırtlı Deniz Kaplumbağası‘na aitti. Bu müşahedeler hala az olsa da, jenerasyonu tükenme tehlikesinde olan bu tıp için “umut verici” olarak değerlendirildi.
