Çoğumuz akşam yemeğinde önümüze gelen iştah açıcı bir tabağa bakarken, onun mutfağa gelmeden evvelki seyahatini düşünmeyi pek tercih etmeyiz. Bir canlının şimdi ömrünün baharındayken sofralarımıza konuk olması fikri, ekseriyetle iştah kaçırıcı bir ayrıntı olarak zihnimizin art planına itilir.

Yapılan yeni bir bilimsel çalışma, insanları et tüketiminden uzaklaştırmak için trajik kıssalara yahut kanlı imgelere muhtaçlık duyulmadığını kanıtladı. East Anglia ve Brock üniversitelerinden psikologların yürüttüğü araştırma, yemek tercihleri üzerindeki en büyük tesirin “farkındalık” olduğunu çarpıcı bilgilerle ortaya koyuyor.

Üniversite yemekhanelerinde gerçekleştirilen deneyin kurgusu, aslında epey kolay. Araştırmacılar, menü kartlarına yemeklerin yanına o etin hangi hayvandan elde edildiğini gösteren küçük ve sıradan hayvan illüstrasyonları ekledi. Beyaz bir taban üzerinde duran sakin bir inek, tavuk yahut domuz figürü; rastgele bir duygusal bildiri ya da vahşet imajı içermiyordu. Bu kolay görsel müdahale, öğrencilerin seçimlerinde şaşırtan bir kırılma noktası yarattı. Hayvan fotoğraflarını gören kümenin vejetaryen seçeneklere yönelme oranı, standart menü kullananlara kıyasla yüzde 22 daha yüksek çıktı.

Et paradoksu ve zihinsel kalkanların düşüşü

Psikoloji biliminde “et paradoksu” olarak tanımlanan bu durum, hayvanları sevdiğini argüman eden bireylerin onları yemeye devam etmesi ortasındaki derin çelişkiyi simgeliyor. Tabağındaki parçayı yalnızca bir “ürün” olarak kodlayan zihin, yanına eklenen küçük bir hayvan figürüyle bu savunma kalkanını bir anda yitiriyor. Araştırma grubu, bitki bazlı beslenmeye geçişin çevresel tesirlerini, fosil yakıtların yerini nükleer gücün almasıyla kıyaslanacak kadar büyük bir ihtilal olarak görüyor.

Bu tıp görsel hatırlatıcıların süpermarket raflarında yahut farklı toplumsal kümelerde tıpkı etkiyi yaratıp yaratmayacağı farklı bir tartışma konusu. Tekrar de çalışma, insanlara nutuk çekmeden yahut onları hatalı hissettirmeden daha sürdürülebilir tercihler yaptırmanın mümkün olduğunu göstermiş durumda. Sofralarımızdaki yemeğin bir “nesne” değil, bir vakitler nefes alan bir “canlı” olduğu gerçeği, küçük bir fotoğrafla hatırlatıldığında beslenme kültürümüz sessizce dönüşmeye başlıyor.