Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Zelzele Araştırma Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Nurcan Meral Özel, geliştirilen yeni zelzele erken ihtar sisteminin 27 Ekim’de Balıkesir’in Sındırgı ilçesinde meydana gelen 6,1 büyüklüğündeki sarsıntıda muvaffakiyetle çalıştığını açıkladı.
Sistem, İstanbul’da sarsıntı hissedilmeden tam 37 saniye evvel ihtar sinyali gönderdi.
Ege’deki zelzeleler farklı bir tektonik yapıya sahip
Tekirdağ’da düzenlenen bir konferans sırasında AA muhabirine konuşan Prof. Dr. Özel, Ege Bölgesi’ndeki depremlerin “açılma zonu” olarak bilinen tektonik sistem içinde meydana geldiğini belirtti.
Bu bölgedeki fayların Kuzey Anadolu Fay Zonu’ndan büsbütün farklı özellikler taşıdığını vurgulayan Özel, Sındırgı, Simav, Kütahya ve Balıkesir’deki fayların Marmara’daki sistemle birebir yapıda olmadığını söyledi.
“Aralarındaki mesafe az olsa da sistemleri farklı. Sındırgı segmenti, Simav Fay Zonu’nun kuzeybatı kesitini oluşturuyor ve yaklaşık 36 kilometre uzunluğunda,” dedi.
Simav ve Sındırgı bağımsız iki farklı fay
Simav’daki zelzelelere de değinen Özel, Simav ve Sındırgı fay zonlarının birbirinden bağımsız iki başka sismik kaynak olduğunu lakin aynı tektonik rejimin tesiri altında bulunduklarını söz etti.
Bu nedenle Simav’daki tansiyonun, Sındırgı segmentinde sarsıntının oluş vaktini biraz öne çekmiş olabileceğini, lakin iki fay ortasında direkt bir tetiklenme alakası bulunmadığını belirtti.
Yeni erken ihtar sistemi muvaffakiyetle test ediliyor
Kandilli Rasathanesi’nin Marmara ve Batı Anadolu’da geliştirdiği yeni erken ihtar sisteminin 3,5 aydır test edildiğini belirten Özel, sistemin hala yaklaşık 2 bin abonelik sonlu bir kümeyle test edildiğini söyledi.
“Sındırgı sarsıntısında sistem muvaffakiyetle çalıştı. İstanbul, merkez üssüne 210 kilometre uzaklıkta olmasına karşın sarsıntı hissedilmeden 37 saniye evvel sinyal gönderdi,” dedi.
Özel, sistemin daha süratli reaksiyon verebilmesi için istasyon altyapısının modernize edildiğini, istasyon sayısının artırılmasının da öncelikli maksatları ortasında olduğunu belirtti.
Amaçlarının, bu sistemi tüm Türkiye’de aktif biçimde çalışır hale getirmek olduğunu vurguladı.
Deniz tabanı sismometreleriyle mikro sarsıntılar izleniyor
Prof. Dr. Özel, Marmara Denizi’nde Japon araştırmacılarla kurulan 9 deniz tabanı sismometresi (OBS) sayesinde küçük sarsıntılar ve gerilim dağılımının yakından izlendiğini söyledi.
Sistemin şimdi gerçek vakitli bilgi sağlamadığını, lakin 7–9 aylık dönemlerle toplanan datalarla en küçük sarsıntıların bile tahlil edilebildiğini açıkladı.
Tsunami riskine karşı erken ikaz çalışmaları
Türkiye’nin 8 bin 300 kilometrelik kıyı şeridinde tsunami erken ikaz sistemi çalışmalarının sürdüğünü belirten Özel, Kandilli Rasathanesi’nin 2012’den bu yana kıyıya yakın 5,5 ve üzeri sarsıntılar sonrası bilgi bildirisi yayımladığını söz etti.
“Marmara Denizi kapalı bir havza. Büyük dalgalar beklenmez fakat 30 santimetrelik su yükselmesi bile hasara yol açabilir,” dedi.
Tekirdağ kıyılarında tsunami tehlikesi ve su baskını haritalarının hazırlanması için çalışmalar yürütüldüğünü, deniz tabanı heyelanlarının da sarsıntı sonrası ikincil afet riski oluşturduğunu belirtti.
Ganos fayı yine kırılırsa bölgeyi etkileyebilir
Tekirdağ yakınlarındaki Ganos Fayı hakkında da değerlendirmede bulunan Özel, bu fayın Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun batı ucundaki en kritik segmentlerden biri olduğunu söyledi.
1912’de büyük bir sarsıntı üreten Ganos Fayı’nın kısa vadede yine kırılma mümkünlüğünün düşük olduğunu, lakin Gaziköy’de kurulan derin kuyu ve yüzey istasyonlarıyla bölgenin yakından izlendiğini açıkladı.
“Fay yine kırıldığında Şarköy, Mürefte, Ganos ve Gaziköy direkt etkilenebilir,” diye konuştu.
