Yıllardır süregelen klasik tartışma nihayet bilimsel bir tabana oturdu: Köpekler sadık birer yardımcı, kediler ise kendi yolunda giden bağımsız ruhlar…
Macaristan’daki Eötvös Loránd Üniversitesi’nde yürütülen yeni bir çalışma, kedilerin sahiplerine duygusal açıdan aslında sanıldığı kadar muhtaçlık duymadığını ortaya koydu. Köpekler sıkıntı anlarında sahiplerinden onay ve müdafaa beklerken, kediler için sahibinin varlığıyla bir yabancının varlığı ortasında pek bir fark bulunmuyor.
Araştırmayı yöneten Dr. Péter Pongrácz, bu durumu hayli dikkat alımlı bir benzetmeyle açıklıyor. Köpeklerin birer “tüylü çocuk” üzere davranıp her adımda sahiplerine güvendiğini, fakat kedilerin büsbütün kendi kendilerine yetebilen varlıklar olarak hayatlarına devam ettiğini belirtiyor. Kedilerin beşerlerle yeterli geçiniyor olması, sağladığımız güvenliğe yahut yardıma muhtaç oldukları manasına gelmiyor. Dr. Pongrácz, bu bağımsızlığın temelinde kedilerin hala kendi yiyeceklerini avlayabilen yetenekli avcılar olmasının yattığını vurguluyor. Sahipleri tarafından terk edilen kedilerin kısa müddette yabanileşip tek başlarına hayatta kalabilmeleri de bu tezi destekleyen en güçlü delillerden biri.
Tanıdık bir yüz mü, bir yabancı mı?
Bilim insanları, bu sonuca ulaşmak için kedileri altı farklı senaryonun içine yerleştirdi. Deneylerde kediler bazen sahipleriyle, bazen bir yabancıyla, bazen de her ikisiyle tıpkı odada vakit geçirdi. Sonuçlar epeyce şaşırtan bir tabloyu işaret ediyor: Kediler, sahiplerine yakın durma, odaya girdiklerinde onları selamlama yahut onlarla vakit geçirme konusunda yabancılara gösterdiklerinden daha fazla ilgi sergilemedi. Sıradan konut kedileri laboratuvar ortamında çok gerilime girdiği için davranışları sağlıklı ölçülemediğinden, araştırmada bilhassa okul ve huzurevlerini ziyaret eden “terapi kedileri” tercih edildi.
Deney boyunca kedilerin oyun oynama istekleri ve keşif merakları da gözlemlendi. Köpekler korktuklarında sahiplerini bir sığınak olarak görürken, kediler kaygı anında kapıya yönelme yahut saklanma konusunda sahibine de yabancıya da birebir arada durdu. Dr. Pongrácz, kedilerin binlerce yıldır beşerlerle yaşamasının nedeninin duygusal bir bağdan çok, yerleşim yerlerinde çokça bulunan fareler olduğunu hatırlatıyor. Yani kediler için biz aslında birer koruyucudan çok, konforlu av alanlarının yanındaki mesken arkadaşlarıyız.
Dostluk var lakin bağımlılık yok
Bu bulgular, kedilerin bizi sevmediği manasına gelmiyor; yalnızca bize hayati bir muhtaçlık duymadıklarını gösteriyor. Arkadaş canlısı bir kedi, sahibiyle olduğu kadar bir yabancıyla da etkileşime girip oyun oynayabiliyor. Araştırmacılar, evcil kedilerin beşerlerle toplumsal olmasının onlara hayatta kalma avantajı sağladığını kabul ediyor. Sonuç olarak, onlara bakan birinin olması işlerini kolaylaştırıyor lakin bu bağ, köpeklerde gördüğümüz derin bağlılıktan çok uzak bir noktada.
Kısacası, kediniz size sevgi gösteriyorsa bunu size muhtaç olduğu için değil, o an o denli istediği için yapıyor. Bu durum tahminen birtakım sahipleri köpek sahipleri kadar “vazgeçilmez” hissettirmiyor lakin kedilerin binlerce yıldır koruduğu özgür ruhun ne kadar güçlü olduğunu bir defa daha kanıtlıyor.
