Dünya genelinde virüslerle olan savaşımız ekseriyetle herkesin bildiği isimler üzerinden yürüyor. Fakat bazen, ismini yalnızca uzmanların bildiği fakat yıkıcılığıyla Ebola’yı bile geride bırakan patojenler sessizce ortaya çıkabiliyor.
Bu listenin en üst sıralarında yer alan Lujo virüsü, tıp literatürüne girdiği 2008 yılından bu yana bir muamma olmayı sürdüren gizemlerden biri. Birinci görüldüğü hadise kümesinde sergilediği %80’lik mevt oranı, bu mikroskobik organizmayı global sıhhat güvenliği için önemli bir tehdit kategorisine sokuyor. Arenavirus ailesinin bu az üyesi, Lassa ateşiyle taşıdığı yakın akrabalık bağlarına karşın, kendine has saldırgan yapısıyla bilim insanlarını şaşırtmış durumda.
Virüsün ismi, aslında trajik bir başlangıcın coğrafik kodlarını taşıyor. Birinci olayların tespit edildiği yer olan Zambiya’nın başşehri Lusaka ve Güney Afrika’nın metropolü Johannesburg’un baş harflerinin birleşimiyle “Lujo” ismi ortaya çıktı. 2008 yılında yaşanan tek ve sonlu salgında, birinci kurban olan seyahat acentesi çalışanının durumu grip yahut kolay bir zehirlenme sanıldığı için gerekli tedbirler alınamadı. Hastanın Johannesburg’a sevki sırasında ve sonrasında virüs, bir zincirin halkaları üzere sıhhat çalışanına yayıldı. Toplamda beş bireye bulaşan bu hastalık, ne yazık ki dördünün hayatına mal oldu ve Afrika kıtasında 40 yıl sonra karşılaşılan en ölümcül yeni virüs çeşidi olarak kayıtlara geçti.
Belirtiler ve aldatıcı düzgünleşme evresi
Lujo virüsü, bedene girdikten sonraki birinci iki hafta içinde şiddetli baş ağrısı, yüksek ateş ve kas ağrılarıyla kendini belirli etmeye başlıyor. Hastalık ilerledikçe boyun ve yüz bölgesinde şişlikler, ağır ishal ve yutkunma zorlukları sürece eşlik ediyor. Bu virüsün en karakteristik ve bir o kadar da sinsi tarafı ise hastaların sergilediği seyirde kapalı. Enfekte olan şahıslar ekseriyetle kısa vadeli bir “iyileşme” evresinden geçiyor; fakat bu geçersiz umudu süratle gelişen teneffüs yetmezliği ve hudut sistemi hasarı takip ediyor. İsmindeki “hemorajik” ibaresine karşın, kanama her olayda ana semptom olarak görülmediği için teşhis evresinde aldatıcı olabiliyor.
Virüsün birinci hastaya nasıl bulaştığı tam bir mutlaklık kazanmasa da kemirgenlerin bu süreçte ana taşıyıcı rolünü üstlendiği iddia ediliyor. Beşerden beşere geçişin beden sıvıları yoluyla gerçekleşmesi, bilhassa hastane ortamlarını riskli hale getirmiş durumda. Uzmanlar, 2008’deki salgının beş bireyle hudutlu kalmasını büyük bir baht olarak değerlendirirken, kalabalık kentlerdeki muhtemel bir sızıntının sonuçlarından tasa duyuyor.
Sevindirici haber ise 2024 yılındaki son araştırmalardan geldi. Bilim dünyası, virüsün hücrelerimize girmek için kullandığı “neuropilin-2” isimli proteini nasıl manipüle ettiğini çözmeyi başardı. Bu hayati keşif, gelecekteki muhtemel bir yayılma senaryosuna karşı tesirli bir ilaç yahut aşı geliştirmenin temelini de oluşturuyor. Zira görünmez düşmanı durdurmanın tek yolu, o tekrar sahneye çıkmadan zayıf noktalarını büsbütün deşifre etmek…
