Karayipler’deki bir ada mağarasında araştırma yapan bilim insanları, alışılmışın çok dışında bir keşfe imza attı. Ekseriyetle bal petekleriyle yahut toplumsal kolonilerle özdeşleştirdiğimiz arıların tersine, binlerce yıl evvel yaşamış bir cinsin, yuvalarını diğer hayvanların kemikleri içine inşa ettiği ortaya çıktı.
Hispaniola Adası’ndaki Cueva de Mono mağarasında bulunan bu fosiller; dev baykuşlar, antik kemirgenler ve arılar ortasındaki ürpertici ancak bir o kadar da hayranlık uyandırıcı hayat döngüsünü gün yüzüne çıkarıyor.
Florida Tabiat Tarihi Müzesi’nden araştırmacı Lazaro Viñola Lopez ve takımı, aslında bu mağaraya apayrı bir hedefle gitmişti. Araştırma takımının maksadı, bölgedeki primatların, kertenkelelerin ve kuşağı tükenmiş kemirgenlerin izini sürmekti. Böceklerin bu üslup ortamlarda fosilleşmesi epeyce güç olduğu için kimse bir arı kalıntısıyla müsabakayı beklemiyordu. Lakin hafriyat sırasında bulunan bir kemirgen çenesindeki sıra dışı pürüzsüzlük, Viñola Lopez’in dikkatini çekti. Yapılan incelemeler, bu pürüzsüzlüğün rüzgar yahut su aşındırması değil, “Osnidum almontei” ismi verilen ve toprağı kazarak yuva yapan antik bir arı tipinin personelliği olduğunu kanıtladı.
Baykuşlardan arılara kalan miras
Bu keşfi enteresan kılan asıl ayrıntı, arıların yuva yapmak için seçtiği yerler. Araştırmacılar, bu arıların yalnızca toprak altına değil, mağara tabanında biriken kemirgen çenelerine, bir tembel hayvanın diş boşluğuna ve omurga kemiklerine yuva kurduğunu saptadı. Pekala, bu kemikler oraya nasıl geldi? Bilim beşerlerine nazaran mağaranın asıl sahipleri olan dev peçeli baykuşlar, avladıkları “hutia” isimli kemirgenleri bu mağaraya getirip yiyor ve kalıntılarını biriktiriyordu. Vakitle toprakla örtülen bu kemikler, arılar için harika ve korunaklı birer kuluçka odası haline geldi.
Bugün yaşayan birçok arı çeşidi yalnız bir hayat sürüyor ve yuva yapmak için çok farklı materyaller kullanabiliyor. Lakin kemiklerin içindeki boşlukları sistemli birer yuva odasına çeviren öbür bir arı çeşidi şimdi bilinmiyor. Bu bulgu, antik böceklerin davranış çeşitliliğinin ne kadar geniş olduğunu gösterirken, paleontologları da daha dikkatli olmaya zorluyor.
Viñola Lopez, artık Dominik Cumhuriyeti’ndeki mağaralardan çıkardıkları fosilleri temizlerken çok daha titiz davrandıklarını söylüyor. Zira dikkatsizce yapılan bir paklık, fosillerin içine gizlenmiş binlerce yıllık böcek yuvalarını ve eşsiz davranış izlerini sonsuza dek yok edebilir.
Mağaradaki çalışmalar yalnızca arılarla da hudutlu kalmayacak üzere görünüyor. Takım, tıpkı bölgede daha evvel hiç tanımlanmamış göğüslü, sürüngen ve kuş tiplerine ilişkin fosiller üzerinde çalışıyor. Görünüşe nazaran bu karanlık mağara, Karayipler’in kayıp tarihini kesim parça anlatmaya devam edecek.
