NASA’nın pak odaları, Dünya’nın en steril noktaları ortasında yer alıyor ve uzay araçlarına tek bir mikrobun bile bulaşmasını önlemek üzere çok geçerli bir sebeple bu biçimde düzenleniyorlar. Lakin en sert kimyasallarla temizlenen, radyasyonla yıkanan ve besin kaynağının sıfıra yakın olduğu bu çok steril alanlarda bile hayat bir yolunu bulup tutunmayı başarıyor.
Son yapılan araştırmalar, NASA’nın Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nde montajı yapılan Phoenix Mars Lander aracının etrafında, daha evvel hiç tanımlanmamış onlarca bakteri tipinin yaşadığını gösterdi. Bu organizmaların yalnızca hayatta kalmakla kalmayıp, laboratuvarın sert şartlarına ahenk sağlayacak genetik hileler geliştirmesi bilim dünyasını şaşkına çevirdi.
Suudi Arabistan’daki Kral Abdullah Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nden Profesör Alexandre Rosado, bu keşfin kendileri için “her şeyi durdurup tekrar denetim etme” anı olduğunu lisana getiriyor. Araştırmacılar, pak odalarda saklanan bu davetsiz konukların, Mars seyahatine dayanıp dayanamayacağını anlamak için artık kolları sıvıyor. Zira bu kadar ağır dezenfekte sürecinden sağ çıkan bir mikrobun, uzay araçlarının sterilizasyon protokollerini de atlatma potansiyeli bulunuyor. Şayet bu bakteriler nitekim hayatta kalıyorsa, öteki gezegenlere istemeden de olsa “Dünyalı” hayatı taşıyor olabiliriz.
Mars simülasyonunda ömür savaşı
Bilim insanları, bu bakterilerin dayanıklılık sonlarını test etmek için 2026 yılının başlarında devreye girecek özel bir simülasyon odası inşa ediyor. Bu oda, Mars’ın düşük basınçlı ve karbondioksit varlıklı atmosferini, dondurucu soğuğunu ve yüksek radyasyon düzeylerini birebir taklit edecek biçimde tasarlandı. Pak odalardan toplanan bu yeni tiplerin, vakum ortamında ve ağır ultraviyole ışınları altında nasıl reaksiyon vereceği bu sayede netleşecek. Birinci incelemeler, kimi çeşitlerin DNA hasarını onarma ve uyku moduna geçerek şiddetli kaideleri atlatma konusunda uzmanlaştığını gösteriyor.
Aslında bu öykünün geçmişi 2007 yılına kadar uzanıyor. O periyotta Phoenix uzay aracının montajı sırasında tabanlardan 215 farklı bakteri suşu toplanmış ve korunmuştu. Ancak o günün teknolojisi, bu tipleri tam olarak sınıflandırmak için kâfi değildi. Ortadan geçen 17 yılda gelişen DNA dizileme teknolojileri, bu mikropların neredeyse her genini incelememize imkan tanıyor. Artık bu organizmaların ne kadar müddettir orada olduğunu ve hangi genetik savunma sistemlerini kullandığını görebiliyoruz. Birtakım bakteriler paklık kimyasallarına karşı direnç gösterirken, kimileri yüzeylere tutunmak için yapışkan katmanlar oluşturuyor. Bu sıra dışı direnç yetenekleri, onları yalnızca gezegen muhafaza stratejileri için değil, birebir vakitte biyoteknoloji ve astrobiyoloji çalışmaları için de kıymet biçilemez birer denek haline getiriyor.
