Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley’deki bilim insanları, insan beyninin “saçmaladığı” bir noktanın tespitini yaparak bu “bug“a bir de isim buldular.

Bilim insanları, yakın vakitte yaptıkları bir çalışmada, besbelli lakin yaygın bir bilişsel önyargı tipine dair ispatlar sundular; bu önyargı, işlerimizi yaparken daha kolay yolu seçmekten bizi alıkoyan bir önyargı.

“Geri dönmekten kaçınma” ismi verilen bu bilişsel önyargı, yolunuzu değiştirmek ve daha kısa bir rota izlemek üzere daha verimli seçeneklere karşın, ilerlediğiniz yolu geri dönmek gerekiyorsa insanın bu seçeneği reddettiğini gösteriyor. Bir başka deyişle, beşerler, daha evvel bildiği öğrendiği yol ve teknikleri bırakıp daha verimli öteki sistemleri uygulamaya direnç gösteriyor.

Araştırmacılar bu önyargıya kişinin geçmişte harcadığı uğraşın boşa gitmiş üzere hissedilmesinden çekinmesinin ve sıfırdan başlama fikrine isteksizliğinin neden olduğunu belirtiyor. Bilim insanları çalışmayı bu yıl Mayıs ayında Psychological Science mecmuasında yayımladılar.

Geldiğin kente geri dönmek yok!

Bir örnekle açıklarsak… San Francisco’dan New York’a uçakla gitmek isteyen bir kişinin Los Angeles’ta mahsur kaldığını varsayalım. Bu kişi, iki seçenekle karşı karşıya: Birincisi, Denver üzerinden üç saat kazanacağı yeni bir uçuş; ikincisi ise yeniden üç saat kazanmasına karşın geri San Francisco’ya dönmeyi gerektiren bir uçuş. Her iki durumda da toplam müddet birebir olmasına karşın, beşerler çoklukla geri dönmeyi içeren ikinci seçeneği reddediyor. Yani “San Francisco’dan Los Angeles’a” kadar gelinen yolu boşuna gelmiş olma hissini yaşamak istemiyorlar ve San Francisco’ya geri dönmek istemiyorlar. Yola çıkarken akıllarında çizdikleri “gitme” fikrine daha uygun olan senaryoyu takip ediyorlar.

Bu çalışma şimdi bir birinci oluşturduğu için kesin sonuçlar içermiyor ve farklı bilim gruplarının de husus üzerinde yeni çalışmalar yapması bekleniyor. Fakat muhtemelen bu temelin etrafında, psikolojide yeni bir kavram ortaya çıkacak.