Bilim insanları, suyun protonlar aracılığıyla müspet yük taşıdığını iki yüzyıldan fazla bir müddettir biliyorlardı. Fakat şimdiye kadar bunu hiç canlı olarak görememişlerdi.

Yale Üniversitesi araştırmacıları, 11 Eylül’de yayınlanan bir makalede, bir protonun sudaki seyahatini izlemek, ölçmek ve tesirli bir biçimde “görmek” için bir usul geliştirdiklerini bildirdiler. Takım, deney için, farklı elementleri kütlelerine nazaran ayırarak özelleştirebilen 9 metre uzunluğunda bir kütle spektrometresi kullandı. Aygıt, protonların yüklü su molekülünden ne kadar süratli geçtiğini ölçmelerine imkan sağladı.

Burada vurucu nokta şu ki, protonlar son derece küçüktür ve kuantum mekaniksel özellikler gösterirler, bu da onları takip etmeyi çok zorlaştırır. Münasebetiyle bilim insanları bugüne kadar protonların su içinde hareket ettiğini kanıtlayacak bir müşahede yapamamıştı. Lakin yeni deney bu sorunun üstesinden geldi.

Deneyin detayları

Ekip protonları iş başında gözlemlemek için iki farklı noktadan fazladan bir proton alabilen organik bir molekül olan 4-aminobenzoik asit kullandı. Basın açıklamasına nazaran de iki noktanın, emdikleri ışığın rengine nazaran ayırt edilebildiği anlaşılıyor.

Deney için grup, 4-aminobenzoik asit moleküllerini altı adet su molekülüne bağladı. Takım daha sonra bu düzenekte protonların, bir temas noktasından başkasına lakin bir su moleküleri üzerinden gidebildiğini keşfetmiş oldu.

Bu bilgi gerçek hayatta şimdi bizim için pratik bir mana taşımıyor. Fakat bilim insanları bu yeni bilgiler ışığında, kimya alanında yeni keşifler yapabilir.