Satürn’ün gizemli dünyasını yakından inceleyen Cassini vazifesi sona erdiğinde, halkaların efendisine dair direkt bilgi akışımız kesilmişti. Fakat uzaydaki gözlerimiz olan Hubble ve James Webb Uzay Teleskopları, dev gezegeni uzaktan takibe alarak bu boşluğu doldurmaya devam ediyor.
Son devirde yapılan ortak müşahedeler, Satürn’ün atmosferindeki mevsimsel değişimleri ve halkaların karmaşık yapısını daha evvel hiç olmadığı kadar ayrıntılı bir halde ortaya koydu. Bu iki dev teleskobun farklı dalga uzunluklarında elde ettiği datalar birleşince, gaz devinin atmosferine dair adeta üç boyutlu bir görünüm ortaya çıktı.
Hubble ve JWST, kainata değişik pencerelerden bakıyor. Hubble görünür ışıkla yüzeydeki renk değişimlerini takip ederken, kızılötesi yetenekleriyle donatılan JWST, Satürn’ün kalın atmosfer katmanlarının çok daha derinlerine nüfuz edebiliyor. On yıl süren “Dış Gezegen Atmosferleri Mirası” (OPAL) programı kapsamında yürütülen bu çalışmalar, gezegenin kuzey yarım küresinde yaz mevsimi sona ererken, güneyin ise bahara birinci adımlarını attığını gösteriyor. 2024 yılının Ağustos ve Kasım aylarında yapılan bu ardışık müşahedeler, halkaların Dünya ile tıpkı hizaya gelip kısa müddetliğine “kaybolmasından” çabucak evvelki son net imgeleri kayıt altına aldı.
Atmosferdeki dev dalgalar ve gizemli altıgen
JWST’nin sunduğu bilgilerde, Satürn’ün kuzey kutbunda yer alan ve bilim dünyasını yıllardır şaşırtan altıgen biçimindeki jet akımı tüm netliğiyle seçiliyor. Mevsimlere nazaran renk değiştiren bu devasa fırtınanın yanı sıra, kutup bölgelerindeki gri-yeşil puslu görünüm de dikkat cazip. Uzmanlar, bu renk tonunun yüksek irtifadaki aerosollerden yahut gezegenin görkemli kutup ışıklarından kaynaklanabileceğini düşünüyor. Gezegenin orta enlemlerinde ise adeta bir kurdele üzere uzanan devasa dalga yapıları göze çarpıyor. Çabucak altında ise 2011 yılında yaşanan büyük bahar fırtınasından geri kalan son küçük izler hala varlığını koruyor.
Teleskoplar yalnızca gezegenin atmosferini değil, etrafındaki kalabalık uydu ailesini de mercek altına aldı. Hubble imajlarında Janus, Mimas ve Epimetheus üzere küçük ve sönük uydular seçilirken; JWST daha uzaklara odaklanarak Dione ve buzlu yapısıyla ömür arayışlarının odak noktası olan Enceladus’u görüntülemeyi başardı.
Halkaların içine bakıldığında ise B halkasındaki karmaşık yapılar ve son derece ince olan F halkası birinci kere bu kadar besbelli bir halde ortaya çıktı. İki teleskobun bu başarılı iş birliği, dış gezegenlerdeki hava durumunu ve jeolojik değişimleri takip etmek ismine yeni bir periyodun kapısını açmış durumda.
