Polisiye kitapların yahut sinema perdesinin en ürkütücü figürleri olan seri katiller, sanılanın tersine gerçek dünyada giderek daha az görülen bir fenomene dönüşüyor. Global çapta tutulan en büyük cürüm veritabanları, 1980’li yıllarda korkutucu bir tepe yapan seri cinayet istatistiklerinin 2000’li yıllarla bir arada neden süratle eridiğini bilimsel datalarla kanıtladı.
Her şey, 90’lı yıllarda Radford Üniversitesi’nden Michael G. Aamodt‘un öğrencilerine verdiği mütevazı bir ödevle başladı. Vakitle Florida Gulf Coast Üniversitesi’nin de katkılarıyla devasa bir dijital arşive evrilen bu çalışma, hata dünyasının karanlık yüzünü tüm çıplaklığıyla sayılara döktü.
FBI tarafından “farklı vakit dilimlerinde iki yahut daha fazla cinayet işleyen kişi” olarak tanımlanan bu hatalıların dağılımı, ABD özelinde hayli çarpıcı bir yoğunluk gösteriyor. 1900 yılından günümüze kadar dünya genelindeki seri katillerin yaklaşık yüzde 67’si Amerika Birleşik Devletleri hudutları içerisinde görüldü. Dünya nüfusunun yalnızca küçük bir kısmını temsil eden bir ülkenin 3.613 katille listenin başında yer alması, kriminologları derin araştırmalara sevk etti. Bu ürkütücü tabloda ABD’yi, sayıca çok daha geriden gelen İngiltere, Japonya ve Güney Afrika üzere ülkeler takip etti.
Veriler, hatanın işleniş biçimi ve motivasyon kaynağı açısından cinsiyetler ortasında keskin farklar olduğunu ortaya koydu. 1900’lerin başında seri katillerin üçte biri bayanlardan oluşurken, günümüzde bu oran yüzde 6 düzeylerine kadar çekildi. Bayan katiller çoklukla maddi kar odaklı hareket ediyor ve kurbanlarını aile etraflarından seçerek zehirleme yoluna başvuruyor. Erkeklerde ise durum büsbütün farklı bir boyutta. Aile dışındaki yabancıları amaç alan erkeklerin, ateşli silah yahut fizikî şiddet kullanarak işlediği cinayetlerin ardındaki temel itici güç çoklukla “kişisel haz” olarak kayıtlara geçti.
Seri cinayetlerin sonunu getiren toplumsal değişim
Peki, 1980’lerde yalnızca bir yıl içinde yüzlerce kurban verilmesine neden olan bu dalga nasıl dindi? Uzmanlara nazaran bu durumun tek bir yanıtı yok. Gelişen teknoloji sayesinde kolluk kuvvetlerinin tespit yolları artık çok daha keskin sonuçlar veriyor. Mali cürümlerin ve sigorta dolandırıcılıklarının sıkı takibi, katillerin “seri” unvanını alacak sayıya ulaşmadan yakalanmasını sağladı.
Toplumun değişen ömür alışkanlıkları da bu cürümler için elverişli ortamı ortadan kaldırdı. Geçmişte epey yaygın olan otostop çekmek, çocukların sokaklarda yalnız dolaşması yahut yabancılara denetimsiz yardım etmek üzere hareketler artık yerini daha temkinli bir toplumsal hayata bıraktı. Ayrıyeten ABD’deki kurallı tahliye maddelerinin sertleşmesi, geçmişte bu tıp kabahatlere meyilli şahısların sokaklara geri dönme ihtimalini minimize etti. Özcesi, teknolojik nezaret ve artan güvenlik şuuru, seri katil kavramını yavaş yavaş geçmişin karanlık bir anısı haline getirdi.
