ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Ajansı NASA, Boeing’in Starliner uzay aracının bir sonraki uçuşu hakkındaki aylardır süren spekülasyonları sona erdirdi. Yapılan resmi açıklamada, aracın Memleketler arası Uzay İstasyonu’na yalnızca kargo taşıyacağı doğrulandı.
NASA ve Boeing, mürettebatsız Starliner-1 misyonu için en erken gaye tarihi Nisan 2026 olarak belirledi. NASA, bu tarihe kadar uçuşun gerçekleşebilmesi için sıkı test, sertifikasyon ve misyon hazırlık faaliyetlerinin tamamlanması gerektiğini ekledi.
NASA Ticari Mürettebat Programı Yöneticisi Steve Stich, “NASA ve Boeing, önümüzdeki yıl potansiyel iki uçuşa hazırlık gayesiyle Starliner itki sistemini titizlikle test etmeye devam ediyor” dedi. Bu karar, Boeing’in geliştirme sürecinde karşılaştığı zorluklar ve uzay aracının itki sisteminde yaşanan meselelerin akabinde geldi.
Görev sayısı azaldı: Neden yalnızca kargo?
NASA, 2014 yılında Boeing ile imzalanan ve uzay aracının sertifikasyonundan sonra altı mürettebatlı uçuş öngören Ticari Mürettebat kontratını değiştirmek için bir mutabakata vardığını duyurdu. Yeni plana nazaran, Starliner-1 öncelikle kargo taşıyacak, akabinde ise ISS emekliye ayrılana kadar en fazla üç ek vazife daha yapabilecek.
Stich, bu değişikliğin NASA ve Boeing’in sistemi 2026’da inançlı bir biçimde sertifikalandırmaya odaklanmasını, hazır olduğunda Starliner’ın birinci mürettebat rotasyonunu gerçekleştirmesini ve 2030’a kadar istasyonun operasyonel gereksinimlerine nazaran gelecekteki misyon planlamalarını yapmasını sağlayacağını söz etti.
2014’te hem SpaceX hem de Boeing, mürettebatlı uzay aracı geliştirmeleri ve altı operasyonel vazife yapmaları için kontrat imzalamıştı. SpaceX, Crew Dragon aracıyla 2020’nin ortalarında başarılı bir mürettebat testi uçuşu ve yıl sonunda birinci operasyonel misyonunu gerçekleştirdi. Boeing ise geliştirme sürecinde zorluklarla karşılaştığı için Dragon, NASA için sağlam bir taşıma sistemi haline geldi.
Starliner’ın Aralık 2019’daki birinci mürettebatsız uçuşu, yazılım meseleleri nedeniyle kesintiye uğradı ve araç neredeyse kaybediliyordu. İkinci misyonu olan mürettebatsız Orbital Uçuş Testi 2 (Mayıs 2022) daha başarılıydı ve birtakım itici meselelerine karşın ISS’e ulaşabildi.
Ardından gelen ve astronotlar Butch Wilmore ile Suni Williams‘ı taşıyan birinci mürettebatlı uçuşta da Starliner, ISS’e yaklaşırken yeniden önemli itici problemleri yaşadı. Bu uçuşun ne kadar tehlikeli olduğu yaklaşık bir yıl sonra ortaya çıktı. Starliner istasyona kenetlenmeyi başardı lakin hararetli görüşmelerin akabinde NASA, aracın mürettebatsız olarak Dünya’ya dönmesine karar verdi.
Bu durumun sonucu olarak, mürettebatı inançla geri getirmek maksadıyla, 2024’ün sonlarında tam takım yerine yalnızca iki astronot taşıyan bir Dragon vazifesi fırlatıldı ve Wilmore ile Williams Mart 2025’te itimatla Dünya’ya geri döndü.
Olaydan sonra Boeing’in itki sisteminin güvenliğini kanıtlamak için mürettebatsız bir uçuş yapması gerektiği beklentisi vardı ve bu resmen doğrulandı. NASA, itici problemlerinin nedeninin çoklukla atmosfere girişte atılan “hizmet modülünde” meydana gelmesi nedeniyle teşhis koymakta zorlandığı için Boeing’in itki sistemindeki değişiklikler hakkında büyük ölçüde sessiz kalıyor.
