Gündüz saatlerinde yaşanan kalp krizleri, gece meydana gelenlere kıyasla kalpte çok daha ağır ve kalıcı hasarlar bırakıyor. Bilim dünyası uzun müddet bu durumu gerilim hormonlarındaki dalgalanmalara yahut kan basıncındaki değişimlere bağlasa da, yeni bir araştırma cürümlünün aslında bedenin savunma düzeneği olduğunu gösterdi.
Journal of Experimental Medicine mecmuasında yayımlanan çalışma, bağışıklık sisteminin “ilk müdahale ekipleri” olarak bilinen nötrofillerin, gün içindeki agresif tutumlarının kalp dokusuna verilen ziyanı büyüttüğünü öneriyor.
Araştırmacılar, 2000’den fazla kalp krizi hastasının klinik kayıtlarını incelediğinde çarpıcı bir tabloyla karşılaştı. Gündüz hastaneye başvuranların kanındaki nötrofil sayısı çok daha yüksek çıkıyor ve bu hastaların kalp dokularındaki yıkım çok daha geniş bir alana yayılıyordu.
Laboratuvar ortamında fareler üzerinde yapılan deneyler de bu durumu destekledi. Nötrofillerin bedenin biyolojik saatiyle, yani sirkadiyen ritimle uyumlu hareket ettiği ve gündüz saatlerinde adeta “savaş moduna” geçtiği bulundu. Gece saatlerinde daha sakin olan bu hücreler, gündüz bir yaralanma fark ettiklerinde yalnızca hasarlı bölgeye odaklanmak yerine komşu sağlıklı dokulara da saldırarak yarayı daha da derin bir hale getiriyor.
Bağışıklığı bozmadan “yangını söndürmek”
Bilim insanları için asıl büyük keşif, nötrofillerin bu saldırganlığını bağışıklık sistemini büsbütün çökertmeden denetim altına alabileceklerini fark etmeleriyle ortaya çıktı. Araştırma grubu, hücrelerin üzerindeki CXCR4 isimli bir reseptöre odaklandı. Bu reseptör, nötrofillere “sakinleş” sinyali gönderen bir düğme vazifesi görüyor. Genetik müdahale ile bu reseptörün düzeyi artırılan farelerde, gündüz yaşanan kalp krizlerinde bile hasarın önemli oranda azaldığı gözlemlendi. Daha da kıymetlisi, bu formül yalnızca hasarı azaltmakla kalmıyor, bedenin enfeksiyonlarla savaşma yeteneğini de elinden almıyor.
Geliştirilen bir ilaç, bu reseptörü tetikleyerek gündüz saatlerindeki agresif nötrofilleri geceki hallerine geri döndürüyor. İlaçla yapılan testlerde, kalp krizinden haftalar sonra bile kalp işlevlerinin çok daha yeterli korunduğu ortaya çıktı. Üstelik bu metot yalnızca kalp krizinde değil, hücrelerin damarları tıkadığı orak hücreli anemi üzere hastalıklarda da kan akışını güzelleştirerek umut verici sonuçlar veriyor. Uzmanlar, bağışıklığı zayıflatmadan iltihabı söndürebilen bu yaklaşımı bağışıklık terapisinin “kutsal kasesi” olarak tanımlıyor.
Ancak bu tekniğin insanlarda rutin bir tedavi haline gelmesi için hala dikkatli adımlar atılması gerekiyor. İlacın öbür hücre tipleri üzerindeki tesirleri ve kriz anında hangi vakit diliminde uygulanması gerektiği üzere kritik sorular, yapılacak insan deneyleriyle netlik kazanacak.
