Geçen hafta Science Advances mecmuasında yayımlanan bir araştırma, leş kargalarının “geometrik düzenliliği” algılayabildiklerini ortaya koydu. Yani paralel çizgiler, dik açılar ve simetri üzere özellikleri fark edebiliyorlar.
Bunu anlamak için araştırmacılar, laboratuvarda dijital bir ekranda kuşlara yıldız, hilal ve kare üzere farklı biçimler gösterdi. Bir görüntü oyununu andıran deneyde kuşlara giderek karmaşıklaşan biçimler sunuldu; her biri altılı kümeler halinde düzenlenmişti. Kuşlardan, gagalarıyla başkalarından farklı olan hali seçmeleri istendi. Örneğin beş kare ortasında tek bir yıldızı ayırt edebilen kuş, ödül olarak un kurdu ya da yem kazanıyordu.
Çalışmanın ortak müelliflerinden nörofizyolog Andreas Nieder, “Başlangıçta çok besbelli farkları olan formlar sunduk; mesela beş ay ve bir çiçek üzere. Fakat oyun kuşlara daha tanıdık hale geldikçe ve formlar karmaşıklaştıkça bile kargalar farklı olanı seçmeyi başardılar. Mesela, karelerin ortasında çok yavaşça kaymış, tam kare olmayan bir hali fark edebiliyorlardı. Üstelik bunu büsbütün resen yapıyorlardı. Ek bir eğitime gerek kalmadan, sadece geometrik farklılıklara bakarak karşıt biçimleri seçebiliyorlardı” diyor.
SAYABİLDİLDİKLERİ KEŞFEDİLMİŞTİ
Daha evvelki bir araştırmada da uzmanlar kargaların da tıpkı küçük çocuklar üzere yüksek sesle sayabildiğini keşfetmişti.
Araştırmacılar, yaptıkları deneylerde kuşların, ipuçlarına cevap olarak dörde kadar “sayarak” ürettikleri seslerin sayısını denetim edebildiklerini buldu. “Bir, iki üç…” biçiminde yüksek sesle sayma yeteneği, sayısal niceliklerin anlaşılmasını ve emelli ses denetimini gerektiriyor. Beşerler, çocuklukta geliştirilen karmaşık bir maharet olan ölçüleri sembolik olarak saymak ve bildirmek için konuşmayı kullanırlar.
Küçük çocuklar, muhakkak sözlerin makul ölçülerle ilgili olduğu sembolik sayma konusunda uzmanlaşmadan evvel çoklukla gördükleri objelerin ölçüsüne uygun bir dizi konuşma sesi çıkarırlar.
Geçen yıl yayınlanan araştırmada Almanya’daki Tübingen Üniversitesi araştırmacıları, üç kargayı hem görsel, hem de işitsel ipuçlarına cevap olarak bir ile dört ortasında ses çıkarmaları için eğitmişti. Her denemede kargaların muhakkak sayıda ses çıkarması ve amacı gagalayarak ses dizisinin sonunu belirtmesi gerekiyordu.
Çalışmanın muharrirleri, kargaların makul ipuçlarına cevap olarak başarılı ve kasıtlı olarak belli sayıda ses çıkarabildiğini buldular ve bu, diğer hayvanlarda şimdi gözlemlenmeyen bir denetim derecesi olarak dikkat çekiyor.
Ayrıca tahlil, birinci seslendirmenin zamanlamasının ve özelliklerinin saymak üzere oldukları genel “sayıyı” varsayım ettiğini, her bir “sayının” başkalarına kıyasla farklı akustik özelliklere sahip olduğunu gösterdi. Diğer bir deyişle, insan konuşmasındaki “bir”, “iki”, “üç” ve “dört” sözleri üzere farklı seslere sahiplerdi.
Araştırmacılar, “Kargalardaki bu yeterlilik tıpkı vakitte küçük çocukların ana sayı sözcüklerini anlamayı öğrenmeden evvelki numaralandırma marifetlerini de yansıtıyor ve bu nedenle sayıların kombinatoryal sembol sisteminin kesimi olduğu gerçek saymanın evrimsel bir öncüsünü oluşturabilir” diyor.
