Nükleer felaketlerin akabinde paklık yapmak yahut kullanım ömrünü tamamlamış reaktörleri sökmek, insan sıhhati için ölümcül riskler barındırıyor. Bu noktada devreye giren sağlam robotlar en büyük yardımcımız olsa da, iyonlaştırıcı radyasyonun amansız bombardımanı bu makinelerin “beyni” sayılan çiplerini kısa müddette yakıp kavuruyor.
Tokyo Bilim Enstitüsü’nden araştırmacılar, bu sorunu kökten çözecek bir buluşa imza atarak radyasyon altında bile problemsiz çalışan özel bir Wi-Fi çipi geliştirdi. 500 kilogray üzere yüksek radyasyon dozlarına göğüs gerebilen bu yeni alıcı, nükleer santrallerin en tehlikeli köşelerinde bile robotların komut almasını sağlıyor.
Fukuşima Daiichi üzere nükleer kaza alanlarında yahut devre dışı bırakılan reaktörlerde misyon yapacak robotlar için bu teknoloji tam bir can simidi niteliği taşıyor. Elektrik mühendisi Doçent Atsushi Shirane, kablosuz sistemlerin kullanılmasının karmaşık kablo yığınlarını ortadan kaldıracağını ve çok sayıda robotun tıpkı anda çalışmasına imkan tanıyacağını belirtiyor. Bu sayede hem personellerin radyasyona maruz kalma riski azalacak, hem de tehlikeli bölgelerdeki müdahaleler çok daha inançlı bir düzeye ulaşabilecek.
Dayanıklılığın sırrı yeni dizaynda gizli
Elektronik çipler ağır gama radyasyonuna maruz kaldığında, transistörlerin yalıtkan katmanlarında elektrik sızıntısı ve sinyal kaybı oluşuyor; bu da vakitle çipin büsbütün bozulmasıyla sonuçlanıyor. Japon grup, bu sorunu aşmak için çipin dizaynını adeta tekrar kurguladı. Çipteki transistör sayısını azaltarak radyasyondan etkilenebilecek zayıf noktaları en aza indirdiler. Geriye kalan transistörleri ise fizikî olarak büyüterek hasarın birikebileceği alanları daralttılar.
Evinizde Wi-Fi sinyali almakta zorlandığınız anları düşünün; bir de bunun nükleer bir tesisin derinliklerinde olduğunu hayal edin. Bu zorluğu aşmak için çipler, zayıf sinyalleri güçlendiren özel bir radyo frekansı yükselticisiyle donatıldı. Lakin bu yükselticinin de radyasyona hassas kısımları olduğu için araştırmacılar, hassas kesimleri radyasyondan çok daha az etkilenen “indüktör” isimli pasif bileşenlerle değiştirdi.
Yapılan testlerde bu küçük değişimlerin devasa sonuçlar verdiği görüldü. 500 kilogray dozunda radyasyona maruz bırakılan çipin performansında yalnızca çok küçük sapmalar yaşandı. Aygıt, ağır radyasyon altında bile neredeyse standart bir ticari alıcı kadar verimli çalışmaya devam etti.
Önümüzdeki yıllarda bu cins sağlam çiplere olan gereksinim daha da artacak üzere görünüyor. Dünyada şu an faal olan 423 nükleer reaktörün neredeyse yarısının 2050 yılına kadar söküm sürecine girmesi kelam konusu. Robotlar ve dronlar bu devasa paklık işinde başrolü oynarken, onları hayatta tutan bu özel Wi-Fi teknolojisi de sürecin görünmez kahramanı olacak.
